Fırçaladıktan sonra bile gitmeyen dişler üzerinde sert sarı veya kahverengi bir tabaka fark ettiniz mi? Birçok insan bunun sadece bir leke olduğunu düşünür. Gerçekte ise çoğu zaman bu durum dental kalkülüstür.
Dental kalkülüs çok yaygın bir ağız sağlığı problemidir. Plak düzgün şekilde temizlenmediğinde herkesin dişlerinde oluşabilir. Zamanla bu plak sertleşir ve diş yüzeyine güçlü şekilde yapışır.
Dental kalkülüsün ne olduğunu ve nasıl oluştuğunu anlamak dişlerinizi ve diş etlerinizi korumak için önemlidir. Erken tedavi edilmezse diş eti hastalığına, ağız kokusuna ve hatta diş kaybına yol açabilir.
Dişlerinizdeki birikimden emin değilseniz, Airport Dent gibi bir profesyoneli ziyaret etmek sorunu belirlemenize ve doğru tedaviyi almanıza yardımcı olabilir.
Bu rehberde dental kalkülüsün ne olduğunu, neden oluştuğunu, diş hekimlerinin onu nasıl temizlediğini ve bunu önlemek için neler yapabileceğinizi açıklayacağız.
Diş Kalkülüs Nedir?
Dental kalkülüs, tartar olarak da bilinir ve dişlerde oluşan sertleşmiş plaktır.
Plak, bakteriler, yiyecek parçacıkları ve tükürükten oluşan yapışkan bir tabakadır. Gün boyunca sürekli olarak dişlerin üzerinde oluşur. Plak fırçalama ve diş ipi ile temizlenmezse, tükürükteki mineraller onun sertleşmesine neden olur.
Plak sertleştiğinde dental kalkülüse dönüşür.
Plaktan farklı olarak kalkülüs normal fırçalama ile temizlenemez. Diş yüzeyine güçlü şekilde yapışır ve genellikle diş eti çizgisine yakın bölgelerde birikir.
Bu sert birikim, daha fazla plağı çeken pürüzlü bir yüzey oluşturur. Sonuç olarak tedavi edilmezse sorun büyümeye devam eder.
Diş Kalkülüs Tartar ile Aynı Şey mi?
Evet, dental kalkülüs ve tartar aynı şeydir.
Diş hekimleri genellikle klinik ortamlarda kalkülüs terimini kullanırken, tartar günlük dilde insanların daha sık kullandığı kelimedir.
Her iki terim de dişlere yapışan ve çıkarılması için profesyonel temizlik gerektiren sertleşmiş plağı tanımlar.
Diş Kalkülüs Nasıl Görünür?
Dental kalkülüs oluştuğu yere bağlı olarak farklı renk ve şekillerde görünebilir.
Şu şekilde görünebilir:
- Diş eti çizgisi boyunca sarı birikintiler
- Dişlerde kahverengi veya koyu lekeler
- Diş yüzeylerinde sert ve kabuklu tabakalar
Bazen kalkülüs dişlerin arkasında oluşur ve görülmesi daha zor olur. Bazı durumlarda ise dişlerin arasında veya diş etlerinin altında ortaya çıkabilir.
Diş hekimleri bunu genellikle rutin diş muayeneleri sırasında tespit eder.
Diş Kalkülüs Dişlerde Nasıl Oluşur?
Dental kalkülüs kademeli bir süreçle oluşur.
İlk olarak yemek yedikten sonra dişlerde plak oluşmaya başlar. Plaktaki bakteriler şekerlerle beslenir ve asit salgılar.
Plak dişlerin üzerinde uzun saatler kalırsa, tükürükteki mineraller onu sertleştirmeye başlar. Bu süreç 24 ila 72 saat içinde başlayabilir.
Sertleştikten sonra plak kalkülüse dönüşür ve normal fırçalama ile çıkarılamaz. Dişlerin üzerinde ne kadar uzun süre kalırsa o kadar kalın hale gelir.
Kalkülüsün Sık Biriktiği Bölgeler
Dental kalkülüs genellikle plağın kolayca biriktiği bölgelerde oluşur.
Bu bölgeler şunlardır:
- Diş eti çizgisi boyunca
- Alt ön dişlerin arkasında
- Dişlerin arasında
- Diş restorasyonlarının çevresinde
- Ortodontik apareylerin etrafında
Dilin altındaki tükürük bezleri, alt ön dişlerin arkasındaki birikime sıklıkla katkıda bulunur. Bu bölgeler plağın hızlı şekilde sertleşmesine yardımcı olan daha fazla mineral alır.
Diş Kalkülüsün Nedenleri
Birçok faktör kalkülüs birikimi riskini artırabilir.
Yetersiz Fırçalama ve Diş İpi Kullanımı
Dişleri doğru şekilde fırçalamamak plağın uzun süre dişlerin üzerinde kalmasına neden olur.
Diş ipi kullanılmadığında dişler arasındaki plak da temizlenmeden kalır.
Zamanla bu plak sertleşir ve kalkülüse dönüşür.
Şekerli ve Nişastalı Yiyecekler
Şeker oranı yüksek yiyecekler ağızdaki bakterileri besler.
Bu bakteriler daha hızlı plak üretir ve tartar oluşma ihtimalini artırır.
Sigara ve Tütün Kullanımı
Sigara kullanımı kalkülüs birikimi ile güçlü şekilde ilişkilidir.
Tütün tükürük akışını etkiler ve plağın dişlere yapışmasını kolaylaştırır.
Ağız Kuruluğu
Tükürük bakterileri ve yiyecek parçacıklarını uzaklaştırmaya yardımcı olur.
Ağız kuruluğu olduğunda plak daha hızlı birikebilir.
Diş Kalkülüs Türleri
Diş hekimleri dental kalkülüsü iki ana türe ayırır.
Supragingival Kalkülüs
Bu tür diş eti çizgisinin üstünde oluşur.
Genellikle görünürdür ve dişlerde sarı veya beyaz birikintiler olarak ortaya çıkar.
Supragingival kalkülüs rutin temizlik sırasında diş hekimleri tarafından daha kolay çıkarılır.
Subgingival Kalkülüs
Bu tür diş eti çizgisinin altında oluşur.
Genellikle daha koyu renklidir ve tespit edilmesi daha zor olabilir.
Subgingival kalkülüs daha tehlikelidir çünkü diş etlerine ve destekleyici kemiğe zarar verebilir.
Diş Kalkülüsün Belirtileri ve İşaretleri
Dental kalkülüs başlangıçta ağrıya neden olmayabilir. Ancak genellikle fark edilebilir belirtiler ortaya çıkarır.
Yaygın belirtiler şunlardır:
- Dişlerde sarı veya kahverengi birikim
- Kalıcı ağız kokusu
- Fırçalarken kanayan diş etleri
- Şişmiş veya kırmızı diş etleri
- Diş eti çekilmesi
Kalkülüs uzun süre dişlerde kaldığında diş eti hastalığına yol açabilir.
Diş Kalkülüs Neden Zararlıdır?
Dental kalkülüs sadece kozmetik bir sorun değildir. Ağız sağlığını ciddi şekilde etkileyebilir.
Diş Eti Hastalığı
Kalkülüsün pürüzlü yüzeyi bakterilerin kolayca çoğalmasına izin verir.
Bu bakteriler diş etlerini tahriş eder ve iltihaba yol açar.
Tedavi edilmezse bu durum periodontal hastalığa ilerleyebilir.
Diş Çürüğü
Kalkülüs çevresinde sıkışan bakteriler diş minesine zarar veren asitler üretir.
Bu durum zamanla çürük oluşmasına yol açabilir.
Sürekli Ağız Kokusu
Kalkülüs içinde yaşayan bakteriler kötü kokular üretir.
Bu durum kronik ağız kokusunun yaygın bir nedenidir.
Dental Kalkülüs Evde Temizlenebilir mi?
Plak kalkülüse dönüştüğünde evde güvenli şekilde çıkarılamaz.
Daha sert fırçalamak veya keskin nesneler kullanmak dişlere ve diş etlerine zarar verebilir.
Profesyonel diş temizliği kalkülüsü çıkarmanın en güvenli ve en etkili yoludur.
Diş hekimleri dişlere zarar vermeden sert birikintileri çıkarmak için tasarlanmış özel aletler kullanır.
Diş Hekimleri Dental Kalkülüsü Nasıl Temizler?
Diş hekimleri dental scaling adı verilen bir işlem kullanır.
Scaling sırasında diş hekimleri diş yüzeyinden ve diş eti çizgisi boyunca kalkülüsü temizler. Scaler veya ultrasonik cihazlar adı verilen özel aletler sert birikintileri parçalamak için kullanılır. Kalkülüs diş etlerinin altına kadar uzandığında root planing adı verilen daha derin bir temizlik önerilebilir. Bu tedavi diş kökünü pürüzsüz hale getirir ve diş etlerinin tekrar dişe tutunmasına yardımcı olur.
Kalkülüs Temizliği Ağrılı mıdır?
Çoğu hasta kalkülüs temizliği sırasında çok az rahatsızlık hisseder. Daha derin temizliklerde diş hekimleri hastaların rahat etmesi için lokal anestezi kullanabilir. Tedaviden sonra diş etleri kısa bir süre için biraz hassas hissedebilir.
Ancak bu durum genellikle diş etleri iyileşmeye başladıkça hızlı şekilde düzelir.
Dental Kalkülüs Oluşumu Nasıl Önlenir?
Kalkülüsü önlemek onu çıkarmaktan çok daha kolaydır.
Basit günlük alışkanlıklar plak birikimini önemli ölçüde azaltabilir.
Günde İki Kez Fırçalayın
Florürlü bir diş macunu kullanın ve en az iki dakika boyunca fırçalayın.
Plağın sıklıkla biriktiği diş eti çizgisi boyunca temizlemeye dikkat edin.
Her Gün Diş İpi Kullanın
Diş ipi diş fırçasının ulaşamadığı bölgelerdeki plağı temizler.
Her gün diş ipi kullanmak tartar oluşumunu önlemede büyük rol oynar.
Antibakteriyel Ağız Gargarası Kullanın
Ağız gargarası ağızdaki bakterileri azaltmaya yardımcı olur.
Bu durum plak oluşumunu yavaşlatabilir.
Diş Hekiminizi Düzenli Olarak Ziyaret Edin
Rutin diş kontrolleri plak birikimini erken tespit etmeye yardımcı olur.
Profesyonel temizlikler plak kalkülüse dönüşmeden önce onu temizler.
Profesyonel temizlikten sonra gülüşünüzün görünümünü iyileştirmekle de ilgileniyorsanız, Kurtköy’de diş beyazlatma gibi tedaviler lekeleri gidermeye ve dişleri daha parlak hale getirmeye yardımcı olabilir.
Dental Kalkülüs Kimlerde Daha Sık Görülür?
Bazı insanlar kalkülüs birikimine daha yatkındır.
Risk faktörleri şunlardır:
- Zayıf ağız hijyeni
- Sigara kullanımı
- Ağız kuruluğu
- Çarpık dişler
- Diş teli kullanımı
Yaş da bir rol oynayabilir. İnsanlar yaşlandıkça tartar birikimi daha sık görülebilir.
Dental Kalkülüs ve Plak Arasındaki Fark
Plak ve kalkülüs yakından ilişkilidir ancak aynı şey değildir.
Plak yumuşak ve yapışkandır.
Doğru fırçalama ve diş ipi kullanımı ile kolayca temizlenebilir.
Kalkülüs ise sertleşmiş plaktır.
Oluştuktan sonra çıkarılması için profesyonel diş aletleri gerekir.
Bu nedenle günlük ağız bakımı çok önemlidir.
Ne Zaman Bir Diş Hekimine Gitmelisiniz?
Şu durumları fark ederseniz bir diş hekimine görünmelisiniz:
- Dişleriniz üzerinde sert birikintiler
- Sık sık kanayan diş etleri
- Kalıcı ağız kokusu
- Diş eti şişliği
Erken tedavi daha ciddi diş problemlerinin gelişmesini önler.
Düzenli diş hekimi ziyaretleri ayrıca uzun vadeli ağız sağlığını korumaya yardımcı olur.
Dental Kalkülüs Hakkında Sık Sorulan Sorular
Dental kalkülüs ne kadar hızlı oluşur?
Plak temizlenmezse iki ila üç gün içinde kalkülüse dönüşmeye başlayabilir.
Dental kalkülüs kendiliğinden düşebilir mi?
Nadir durumlarda küçük parçalar kopabilir. Ancak çoğu kalkülüs diş hekimi tarafından çıkarılana kadar dişe bağlı kalır.
Karbonat dental kalkülüsü temizleyebilir mi?
Karbonat yüzey lekelerini gidermeye yardımcı olabilir ancak sertleşmiş tartarı çıkaramaz.
Profesyonel temizlik gereklidir.
Dental kalkülüs ağız kokusuna neden olur mu?
Evet. Kalkülüs içinde yaşayan bakteriler ağız kokusuna katkıda bulunan kötü kokular üretir.
Sonuç
Dental kalkülüs dişlere ve diş etlerine güçlü şekilde yapışabilen sertleşmiş bir plak türüdür. Küçük bir birikim olarak başlayabilse de tedavi edilmezse ciddi ağız sağlığı sorunlarına yol açabilir. İyi haber ise doğru ağız hijyeni ve düzenli diş bakımı ile kalkülüsün önlenebilmesidir.
Dişlerinizi fırçalamak, diş ipi kullanmak ve düzenli olarak diş hekiminizi ziyaret etmek dişlerinizi temiz ve sağlıklı tutmanın en iyi yollarıdır. Dental kalkülüsün ne olduğunu ve nasıl oluştuğunu anlayarak gülüşünüzü yıllar boyunca korumak için basit adımlar atabilirsiniz.
